نسترن زرد

نسترن زرد یا گل زرد یا رز زرد ایرانی درختچه ای از جنس Rosa در خانواده رزاسه بومی ایران و گرجستان یکی از گونه‌های خوراکی رز است

foetida در لاتین به معنای بوی نامطبوع است که به دلیل رایحه نسبتا نامطبوعی است که گلهای این گیاه دارد و شبیه بوی روغن سوخته تخم کتان است. البته بوی این گیاه ملایم بوده و از نظر عده ای خیلی نامطبوع نیست. این گیاه بومی منطقه ایران است و در سال 1583 Carolus Clusiu این گیاه را از ایران با خود به اروپا برده و در باغ سلطنتی ردولف دوم در وین کشت کرد.

نسترن زرد بصورت درختچه‌هایی به ارتفاع ۸۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر است. ساقه این گیاه بصورت ایستاده با شاخه‌های محکم و ایستاده یا خمیده دارای تیغ‌های محکم است. بوته این گیاه دوکی شکل بوده و تراکم کمی دارد. نسترن زرد به یک قیم نیاز دارد و یا باید در کنار دیوار کاشته شود. برگ این گیاه تخم مرغی، در حاشیه دندانه‌دار، دمبرگ کرک‌دار و غده‌پوش، شامل تیغ‌های چنگکی یا خمیده است. .

برگها به رنگ سبز تیره، کوچک و تا حدودی براق هستند. هر برگ از 5 تا 9 برگچه تشکیل می شود. میوهای این گیاه کروی است. این گیاه گلهایی به رنگ زرد کم رنگ و با بویی شدید دارد. گلها تکی و بزرگ هستند. گلها 5 گلبرگ داشته و در بهار و تابستان ظاهر می شوند.از گلبرگ‌های نسترن زرد در فصل بهار جهت تهیه مربا استفاده می‌کنند و در فصل پاییز و اواخر تابستان میوه‌های آن را بصورت خام مورد استفاده قرار می‌دهند. گرده افشانی رز زرد توسط زنبور صورت می گیرد. دوره گلدهی بهار و تابستان است.

این گیاه تتراپلوئید و مقاوم به خشکی بوده و سایه را تا حدودی تحمل می کند.

مناسب ترین خاک برای کشت نسترن زرد خاکهایی با بافت متوسط و خاکهای سنگین حاوی مقادیر متوسطی مواد و عناصر غذایی است. در مجموع گیاهی مقاوم به شرایط نامساعد است و در مناطقی که دارای محدودیت آب یا خاکهای غیر حاصلخیزی است نیز به خوبی رشد و نمو می کند. همچنین در خاک های سنگلاخی هم به خوبی رشد می کند.

در یک مطالعه اسانس نسترن زرد جمع آوری شده از منطقه کردستان مورد بررسی قرار گرفت و نشان داده شد که ماده اصلی موجود در آن n-nonadecane( 28%) ، n-dodecanoic acid( 12%) و 1-heptadecene ( 16%) بود. علاوه بر این گزارش شده است که میوه این گیاه سرشار از ویتامین C است.

خواص درمانی: در یک مطالعه نشان داده شد که عصاره R. foetida Herrm می تواند به شدت با  یونهای فلزی پیوند برقرار کند و در نتیجه خاصیت آنتی اکسیدانتی دارد. در مطالعه دیگری نشان داده شد که عصاره نسترن زرد می تواند تمام باکتری ها مورد آزمایش( P.aeruginosa، S.aureus ، E.coli و S.typhi )را از بین ببرد. بهترین نتیجه زمانی بدست آمد که g/cc 75/0 عصاره متانولی به کار برده شد.

در طبّ سنتی ایران مورد توجه خاصی است. برای مثال، خواص زیر برای عرق نسترن ذکر شده است:  •    تقویت کننده قلب و اعصاب و رفع خستگی •    برطرف کننده عوارض کمبود ویتامین C •    درمان ورم کلیه •    درد معده و اسهال •    دفع سنگ کیسه صفرا •    رفع بی خوابی  •    پاک کننده و مقوی کبد •     آرامبخش

از بیماری های رایج آن لکه سیاه رز (Black spot) است که سوختگی برگ، لکه برگی، سوختگی، آسترومای برگ رز و کپک لزج نیز نامیده می‌شود و یک نوع بیماری قارچی است. علائم بیماری بصورت پدید آمدن لکه‌های سیاه با حلقه‌ای زرد رنگ در اطراف آن این لکه‌ها گرد یا نامنظم هستند و در دو سوی برگ رز دیده می‌شوند. این لکه‌ها در نهایت موجب ریزش برگ و نازیبا شدن بوته گل رز خواهند شد. عامل بیماری قارچ Diprocarpon rosae است. قارچ در آب و هوای مرطوب و درجه حرارت حدود ۲۴ درجه سانتیگراد فعال می‌شود. در هوای خشک هیچ گونه آلودگی اتفاق نخواهد افتاد. برای جلوگیری از این بیماری تا حد امکان از آبپاشی روی سطح گیاهان باید خودداری شود و از آبدهی زیاد از حد در شرایط آب وهوای مرطوب و شرایط تاریک باید اجتناب کرد. پاک کردن باغ از برگ‌های کهنه از تکرار چرخه این بیماری در فصل بهار جلوگیری می‌کند.

سمیت و عوارض جانبی : مصرف خوراکی میوه ی گل هیچگونه مسمومیتی ایجاد نمی کند و 100 گرم از آن حاوی بییش از 1200 میلی گرم ویتامین c می باشد. مصرف مقادیر کم آن هیچ عارضه ای در بر ندارد و در مورد مصرف مقدار زیاد و طولانی آن هم گزارشی ارائه نشده است. در کتب اروپایی مانند کمیسیون E ، عوارض مصرف مقدار زیاد این میوه ناشناخته گزارش شده است. البته کارگرانی که بطور مداوم در معرض میوه های گل سرخ هستند ممکن است دچار حساسیت و مشکلات تنفسی شوند. بعضی از این عوارض در واقع حساسیت نیستند بلکه پرزهای ریز میوه ی گل سرخ هستند که مانند پشم بروی پوست تحریکات مکانیکی پوست ایجاد می کنند. بوته نسترن، گونه‌ای مهاجم است، و ممکن است جاگزین گیاهان بومی شده و تعادل زیستی را به هم بزند. بنابر این، هنگام کاشت تزیینی این بوته در یک محیط جدید باید احتمال مزاحمت محیط زیستی در نظر گرفته شود.

گردو کاشت داشت برداشت

گردو کاشت داشت برداشت

 

 

 

در بين ميوه هاي خشک باغي گردو ارزش بالايي دارد.زيرا نگه داري و صادرات آن نياز به سرد خانه و ديگر وسايل پر هزينه ندارد.ودر ضمن به علت خشک بودن هسته آنها صدمه نمي بيند.گردو در ايران در نقاط غربي و شرقي مثل قوچان بينالود کرمان کوهاي لاله زار بردسير شمال ساردوئيه جيرفت و بافت گوغر رابر بلورد و سيرجان به فراواني يافت ميشود.گردوي کرمان مرغوبيت بالايي دارد وحتي قدمت آن به 50000سال  مي رسد.درختان تنومند خميده وکهن سال اين محصول نشانگر قدمت اين درخت است.ميزان محصول هر هکتار گردو با بکارگيري روشهاي مکانيزه بطور متوسط 5/3تن در هکتار است.انواع رقم هاي گردو خود به شش نوع مي رسد.

 

 

 

چگونگي پرورش گردو:

 

 

 

گردو درختي بزرگ وگسترده است.وبيشتر از هر درخت ديگر به نور نياز دارد.گردو در سن بلوغ ميوه ميدهد.ودر قسمتهايي از درخت که نور بيشتري مي تابد از باردهي بهتري برخوردار است.ودر قسمتهاي داخلي که نور به آن نمي تابد گردوها ريز وکوچک ميشوند.درختان گردو بايد طوري کاشته شوند که فاصله بين آنها کمتر از 10متر نباشد.چون اين درخت تاج بزرگي دارد بعد از چند سال که از رشد آن گذشت شاخه ها مزاحم همديگر ميشوند وشاخ وبرگشان در هم مي پيچد که باعث ريزش برگهاي درخت ميشود.مواردي مثل نوع نهال کيفيت خاک وهمين طور اقليم آب و هوايي محيط کشت براي اين درخت اهميت زيادي دارد.اصولا گردو در مناطق سرد و معتدل رشد خوبي دارد.کاشت درخت گردو وتکثر آن از طريق بذر گردو صورت ميگيرد.وبايد در دو سالگي به وسيله پيوند وصله اي پيوند زده شوند.تا حاصل باغ گردو يکدست شود.بعد از آنکه گردو کاشته شدوشروع به رشد کرد.(به اندازه اي رسيد که بتوان آن را جابجا کرد )نهال گردورا با ريشه از خاک در آورده ودرچاله هاي عميق حفر شده در زميني که خاکش از نظر کود دهي آماده شده است کاشته ميشود.وبا خاک اطرافش را مي پوشانند.تا براي آبياري درخت مشکلي پيش نيايد.بهترين فصل کاشت درخت گردو اوايل بهار است .در کاشت درخت گردو بايد دقت کرد که درخت 20-30 سانتيمتر بالاتر از کف جوي کاشته شود.تا در آينده به بيماري آب سياه مبتلا نشود.در احداث باغهاي جديد بايد سعي کرد حتما از نهال پيوندي استفاده شود.

 

 

 

خاک مناسب کاشت نهال گردو:

 

 

 

در چاله هايي که نهال گردو در آنها کاشته ميشود بايستي بعداز حفر چاله خاک آن را از انواع کودهاي حيواني و شيميايي غني کرد.هر چه عمق وقطر چاله ها بيشتر باشدبهتر است.اما معمولا بايد چاله هايي به عمق وقطر 1-2متر حفر کرد.وخاک مناسب وغني شده داخل آن ريخت.بهتر است اين کار چند ماه يا سال قبل ازکاشت نهال گردو در آن صورت گيرد.بعد از کاشت نهال گردو در چاله ها ميتوانيم در فصل بهار وتابستان سطح خاک اطراف نهال درخت گردورا با برگهاي پوسيده يا باقي مانده گياهان مانند کاه وکلش گندم بپوشانيم. تا از تبخير و هدر رفتن آب جلوگيري کنيم وخاک پاي طوقه اصلاح شود.

 

 

 

آبياري درخت گردو:

 

 

 

در طول دوره رشد درخت گردو مراحل مختلفي را مي گذراند.که دراين مدت غفلت در آبياري درخت گردو

 

 

 

هم محصول سال وهم محصول سالهاي آينده را کاهش ميدهد.تعيين دقيق ميزان آب مورد نياز يک هکتار باغ گردو از کاشت تا برداشت گردوکار آساني نيست.زيرا عوامل متعددي مثل سن وقدرت رشد وعملکرد وتراکم درخت نيز در اين امر دخالت دارد.وميزان آب به شرايط محل کاشت بستگي دارد.آبياري درخت گردو اهميت زيادي دارد.آبياري درخت گردو به به چند روش مثل آبياري غرقابي-نواري-قطره اي-باراني وبابلر انجام ميشود.که ميتواند آب چاه –رودخانهويا قنات باشد.در بين سيستمهاي تحت فشار بهترين روش بابلر است.که در کنار هر درخت يک يا دو شير نصب مي گردد.وبايد دقت نمود درختان گردو از اواخر مهر ماه ديگر آبياري نشوند.چون آبياري درخت گردو در فصل پاييز وزمستان موجب سرما زدگي درختان ميشود.

 

 

 

کود دهي درخت گردو:

 

 

 

 

 

قبل از کاشت نهال گردو بايد نيرو بنيه يخاک از لحاظ عناصر خاک مانند:ازت-پتاسيم-فسفر-آهن-روي-مس-منگنزوکلسيم و...که توسط کارشناسان تعيين ميشودغني شود.اين عناصر بايستي همراه خاک مخلوط ودر چاله هاي حفر شده ريخته شود.نوع کود وميزان آن بستگي به نوع خاک دارد.تقويت خاک قبل از کشت بسيار مفيد ودر رشد درخت مؤثر است.وچون درخت گردو در سالهاي اوليه رشد وريشه بندي زيادي دارد  کودهاي آلي (کود حيواني)بايستي همراه کودهاي شيميايي در زمستان بصورت چال کوددر سايه انداز درخت داده شود.چال کود گودالي به عمق يک متر وعرض 40سانتيمتر وبطول يک متر است.که در سايه انداز درخت حفر مي گردد.براي يک درخت 15 ساله گردو يک کيلو گرم سولفات پتاسيم 500گرم سولفاتروي 500گرم سولفات آهن روي کودهاي آلي(حيواني)ريخته وباقيمانده ي چاله را با برگهاي خشک پر ميکنند وروي آنها خاک مرغوب ميريزند.کودهاي ازته شامل نيترات واوره مي باشد.که در دو نوبت بهدرخت گردو داده ميشوند.چنانچه از نظر کمبود آب محدوديت نباشد.در نوبت اول در اسفند ماه مقدار 300گرم نيترات آمونيم ودر اوايل خرداد ماه هم 3000گرم نيترات آمونياک به درختان داده ميشود.                          

آفت ها وبيماريهاي درخت گردو:

براي جلوگيري از شيوع بيماري بايد به روش آبياري درخت گردو توجه داشت.ونبايد بگذاريم آب به تنه درخت برسد.چون که آب موجب انتقال بيماري ميشود.ودرختان ديگر را نيز آلوده مبکند.علاوه بر اين آفت هاي بسياري وجود دارند که فقط با سم پاشي به موقع ميتوان جلوي رشد آنها را گرفت.بيماري مهمي که باعث مرگ درختان گردو ميشود.بيماري آب سياه (فيتوفترا)ميباشد.که براي جلوگيري از آن اولا بايد از نهال سالم وقوي استفاده کرد.ثانيا بايد دور تا دور درخت را مانند تشتک احداث کرد تا آب با تنه درخت تماس نداشته باشد.درختاني که به بيماري آب سياه (فيتوفترا)مبتلا ميشوند.بايد محل آلودگي تنه درخت را با کارد تراشيدتا جايي که به به بافت سالم درخت برسد.وسپس بافتهاي آلوده را سوزاند .آنگاه محل تراشيده شده را با سم اکسي کلرورمسي يا آب اهک ضد عفوني کرد.به اين نکته مهم بايد توجه کرد که درخت گردو را نبايد هيچ رماني سم پاشي کرد مگر قسمت آفت ديده آنهم بايستي به موقع سم پاشي شود.

هرس کردن درخت گردو:

هرس کردن شامل دو مرحله ميباشد.1-هرس فرم درخت گردو2- هرس باردهي درخت گردو

1-هرس فرم : در سالهاي اوليه ي رشد نهال صورت ميگيرد بدين صورت است که از فاصله 5/1متري نهال سر برداري ميشود و محل بريدگي با چسب باغباني پوشانده ميشود.که اين امر باعث رشد شاخه هاي  جانبي درخت گردو ميشود.در سالهاي بعد نيز تعداد شاخه ها کمتر شده وبقيه شاخه ها از روي تنه حذف ميشوند.با اين روش هرس کردن که تدريجي ودر سالهاي اوليه رشد درخت صورت ميگيرد فرم اصلي درخخت شکل ميگيرد.

2-هرس باردهي : اين نوع هرس معمولا در اواخر زمستان وگاهي در تابستان هم انجام ميشود.که شامل :حذف شاخه هاي مزاحم خشک وناجور ميباشد.وبايد سعي نمود که حتما محل بريدگي با چسب باغباني پوشانده شودمنظور از هرس حذف کامل شاخه ها ي زيادي ونرکها يا آن قسمتهايي است که مانع تابش نور خورشيد به داخل تاج درخت ميشود.با دقت در انجام هرس ميتوان سلامت درختان را به نحو مطلوب تامين کرد واز نامرغوب شدن گردوها جلوگيري کرد.اين هرس را ميتوان هر سال يکبار انجام داد.نمونه ديگر از هرس هرس کردن درختان کهن سال گردو که بيشتر از 30سال سن دارند ميباشد.که به منظور جوان کردن درخت شاخه هاي پير ودرهم را هرس کرده وبا اين کار شاخه هاي جوان ميوه دهي زيادتري خواهند داشت.

برداشت محصول گردو :

فصل برداشت گردو بستگي به شرايط محيطي دارد.مثلا در مناطق سرد در اواخر مهر ماه است.اما آنچه مسلم است هنگام برداشت گردو پوست آن بايد به رنگ قهوه اي مايل به خاکي در آمده باشد وپوست آن به راحتي از گردو جدا شود.برداشت محصول گردو بايد در اولين فرصت که گردو ها پوست مي دهند انجام  شود.و بعد از چيدن گردوها بايد آنها را پوست کنده ومحصول را در سايه ودر جاي خشک پهن کرد تا خشک شوند.محل خشک کردن بايد طوري باشد که هوا در آن جريان داشته باشد.تنا محصول به طور کامل خشک شود.در مناطقي که آفتاب ملايم باشد ميتوان محصول را بعد از پوست گيري در آفتاب ملايم خشک کرد.اگر آفتاب شديد باشدموجب سياه شدن مغز گردو وعدم بازار پسندي آن ميشود.روش سنتي برداشت محصول گردوبه اين صورت است که با چوب بلند به شاخه هاي درخت ضربه ميزنند.که باعث تکيده شدن گردوها ميشود اين روش علاوه بر زحمت زياد ووقت گير بودن آن باعث صدمه به درخت گردو ميشود وثمر سالهاي آينده گردو را نيز از بين ميبرد.از آنجايي که ارتفاع درخت گردو زياد است براي برداشت مکانيزه واصولي از بالابر استفاده ميشود که ميتوان آنرا به تراکتور متصل نمود .اميدوارم مطالب ارائه شده مفيد واقع افتد ومارا از افزايش ميزان محصول خود بي نصيب نگردانيد.